آرى ايجاد معدوم ممكن الوجود معقول است ، اعدام موجود ممكن العدم معقول است ولى ايجاد موجود معنا ندارد و اعدام معدوم نيز معقول نيست و روى همين اصل ما كليهء اوامرى را كه در شرع مقدس به مقدمات تعلق گرفته از قبيل اذا دخل الوقت فقد وجب الطهور بر ارشاديت و تاكيد حكم عقل حمل مىكنيم « 1 » . الخلاصه : قولى كه به نظر ما اظهر و اقوى است اينكه دليل واجب و ذى المقدمه به هيچكدام از اقسام دلالت لفظيه يعنى مطابقه و تضمن و التزام بر وجوب مقدمات دلالت ندارد مگر مقدمات داخليه يعنى اجزاء و مقدمات خارجيهء شرعيه ، آرى به نظر ما مقدمهء واجب صرفا يك وجوب و لابديت عقليه دارد و به حكم عقل مستقل واجب است آن هم از راه اين حكم عقلى يك حكم شرعى به وجوب استكشاف نمىشود چون نيازى بدان نيست بلكه محال است . تمرينات : جواب تمرين 1 - ما لا يتم الواجب الّا به . جواب تمرين 2 - خصوص مقدمات واجب مطلق محل نزاع است . جواب تمرين 3 - در بخش اول مىگوئيم : امر اقيموا به هيچكدام از دلالات بر وجوب مقدمات نماز دلالت ندارد و در قسمت دوم مىگوئيم امر صل بر وجوب فاتحة الكتاب در نماز بدلالت تضمنيه دلالت دارد و در قسمت سوم بر وجوب مقدمهء شرعيه بدليل خاص دلالت دارد . جواب تمرين 4 - دليل بر عدم وجوب شرعى : نه دلالت لفظيه ثابت شده و نه عقليه و دليل بر وجوب عقلى اينست كه : ليتمكن المكلف من فعل نفس الواجب .

--> ( 1 ) - تفصيل اين مطالب را از شرح اصول فقه ج 2 ، اواخر مبحث مقدّمه واجب بايد جستجو كرد .